Najważniejsze w skrócie
- 53 rzemiosła znajdują się w Anlage A do Handwerksordnung i wymagają uprawnień. Należą do nich elektryka, instalacje sanitarne i grzewcze, mechanika samochodowa, murarstwo, dekarstwo, konstrukcje metalowe, malarstwo, glazurnictwo, stolarstwo i układanie parkietu.
- Bez dyplomu mistrza można przejść przez równorzędne wykształcenie, Ausübungsberechtigung według § 7b HwO (sześć lat praktyki, w tym cztery na stanowisku kierowniczym), Ausnahmebewilligung według § 8 HwO albo zatrudnionego kierownika zakładu.
- Najpierw wpis do Handwerksrolle, potem zgłoszenie działalności. Gewerbeamt informuje urząd skarbowy i Berufsgenossenschaft, ale pilnowanie terminów i tak należy do Państwa.
- Rzemieślnicy wpisani do rejestru podlegają z reguły obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu. Zwolnienie dla małych firm obowiązuje do 25 000 € obrotu w poprzednim roku i 100 000 € w roku bieżącym.
- Na finansowanie jest KfW-StartGeld, w niektórych krajach związkowych Meistergründungsprämie (premia dla mistrzów zakładających firmę) oraz zwykle bezpłatne doradztwo izby rzemieślniczej.
Ten artykuł ma charakter ogólnej informacji i nie jest poradą prawną ani podatkową. Przepisy się zmieniają: szczegóły warto sprawdzić w izbie gospodarczej lub rzemieślniczej, w swoim cechu albo u doradcy podatkowego.
Krok 1: Czy Państwa rzemiosło wymaga uprawnień?
Handwerksordnung (HwO) dzieli rzemiosła na trzy grupy. Anlage A obejmuje rzemiosła wymagające uprawnień, dla których co do zasady potrzebny jest dyplom mistrza. Anlage B, część 1 wymienia rzemiosła wolne (zulassungsfrei), a część 2 działalności rzemieślniczopodobne. W obu grupach B wystarczy zgłoszenie w izbie rzemieślniczej. Od lutego 2020 roku dwanaście rzemiosł wróciło do Anlage A, w tym glazurnicy, posadzkarze (Estrichleger), parkieciarze i dekoratorzy wnętrz (Raumausstatter). Kto był już wcześniej wpisany jako zakład wolny, może dalej pracować.
| Branża | Rzemiosło według HwO | Meisterpflicht? | Szczególne wymogi | Poradnik |
|---|---|---|---|---|
| Elektryka | Elektrotechniker (Anlage A nr 25) | Tak | Do przyłączania do sieci dodatkowo wpis do rejestru instalatorów operatora sieci | Założenie firmy elektrycznej |
| Instalacje (SHK) | Installateur und Heizungsbauer (nr 24), Klempner (nr 23) | Tak | Instalacje gazowe i wodne także tylko z wpisem u dostawcy mediów | Założenie firmy instalacyjnej |
| Motoryzacja | Kraftfahrzeugtechniker (nr 20) | Tak | Badanie spalin i kontrola bezpieczeństwa wymagają osobnego uznania | Założenie warsztatu samochodowego |
| Budownictwo | Maurer und Betonbauer (nr 1), Zimmerer (nr 3) | Tak | Statyka i projekt często zostają u architektów i inżynierów | Założenie firmy budowlanej |
| Dachy | Dachdecker (nr 4) | Tak | Rynny i obróbki blacharskie należą do rzemiosła Klempner | Założenie firmy dekarskiej |
| Konstrukcje metalowe | Metallbauer (nr 13) | Tak | Spawanie w konstrukcjach stalowych często tylko z certyfikacją według normy | Założenie firmy ślusarskiej |
| Malarstwo | Maler und Lackierer (nr 10) | Tak | Samo tapetowanie bez prac malarskich trzeba rozgraniczyć | Założenie firmy malarskiej |
| Glazurnictwo | Fliesen-, Platten- und Mosaikleger (nr 42) | Tak, ponownie od 2020 | Ochrona praw nabytych dla zakładów wpisanych przed reformą | Założenie firmy glazurniczej |
| Stolarstwo | Tischler (nr 27), na południu często „Schreiner” | Tak | Obejmuje montaż okien i drzwi | Założenie stolarni |
| Podłogi | Parkettleger (nr 46), Estrichleger (nr 44); Bodenleger (Anlage B, część 2, nr 3) | Parkiet i jastrych tak, Bodenleger nie | Kto układa tylko winyl, wykładziny i panele, nie potrzebuje mistrza | Założenie firmy podłogowej |
Liczy się nie to, jak nazywa się Państwa firma, tylko to, co faktycznie robi. Izba sprawdza, czy wykonują Państwo czynności istotne (wesentliche Tätigkeiten) dla rzemiosła z grupy A. Serwis „złota rączka”, który przy okazji wymienia gniazdka, szybko wchodzi w ten sposób w elektrotechnikę. W razie wątpliwości warto uzyskać od Handwerkskammer pisemne potwierdzenie, co wolno oferować przy posiadanych kwalifikacjach.
Krok 2: Państwa droga do Handwerksrolle
Dyplom mistrza to najkrótsza droga, ale nie jedyna. HwO przewiduje kilka równorzędnych możliwości. Która pasuje do Państwa, zależy od wykształcenia, stażu pracy i roli w firmie.
| Droga | Warunek | Dobra dla |
|---|---|---|
| Egzamin mistrzowski | Zdany egzamin mistrzowski w danym lub pokrewnym rzemiośle | Przypadek standardowy; dodatkowo można używać tytułu „Meister” i „Bachelor Professional” |
| Równorzędne wykształcenie | Określone dyplomy inżynierskie i technika w pasującej specjalności (§ 7 ust. 2 HwO) | Inżynierowie, którzy zakładają firmę rzemieślniczą |
| Ausübungsberechtigung § 7b HwO | Egzamin czeladniczy i sześć lat doświadczenia, w tym cztery na stanowisku kierowniczym | Doświadczeni brygadziści i kierownicy budów („Altgesellenregelung”) |
| Ausnahmebewilligung § 8 HwO | Wiedza na poziomie mistrza plus wyjątkowa sytuacja, w której egzamin byłby nieracjonalnym obciążeniem | Pojedyncze przypadki, np. specjalizacja w wąskim obszarze |
| Zatrudniony kierownik zakładu | Osoba z dyplomem mistrza lub równorzędną kwalifikacją kieruje firmą od strony fachowej | Osoby z wykształceniem handlowym, przebranżawiający się, zakładający GmbH |
Zatrudniony kierownik musi naprawdę prowadzić zakład, nie tylko na papierze. Izby i sądy dokładnie się przyglądają, gdy „koncesjonariusz” pracuje gdzie indziej na pełen etat. Przy rzemiosłach wolnych i działalnościach rzemieślniczopodobnych ten problem znika: tam wystarczy zgłoszenie w izbie, która wpisuje Państwa do swojego rejestru.
Krok 3: Urzędy we właściwej kolejności
Handwerkskammer: wniosek o wpis
Przy rzemiośle z grupy A wpis do Handwerksrolle musi być gotowy, zanim zaczną Państwo pracę. Izba wymaga dowodów kwalifikacji, dokumentu tożsamości, a w przypadku spółek odpisu z rejestru. Wpis kosztuje opłatę, której wysokość zależy od izby.
Gewerbeamt: zgłoszenie działalności
Zgłoszenia według § 14 GewO dokonuje się w urzędzie miasta lub gminy, w wielu miejscach online. Opłata zależy od gminy i wynosi zwykle kilkadziesiąt euro. Gewerbeamt przekazuje informację o założeniu firmy do urzędu skarbowego, Handwerkskammer, Berufsgenossenschaft i innych instytucji.
Finanzamt: kwestionariusz rejestracji podatkowej
W ciągu miesiąca od startu wypełniają Państwo kwestionariusz (Fragebogen zur steuerlichen Erfassung) przez ELSTER. Tam decydują Państwo o zwolnieniu dla małych firm, szacunku zysku do zaliczek i o tym, czy potrzebny jest USt-IdNr. (numer VAT UE).
Berufsgenossenschaft: w ciągu tygodnia
Według § 192 SGB VII należy w ciągu tygodnia zgłosić się do właściwej Berufsgenossenschaft (ubezpieczyciela wypadkowego). Terminowe zgłoszenie działalności liczy się jako takie zgłoszenie. W zależności od branży właściwa jest np. BG BAU, BG ETEM albo BG Holz und Metall; nie można jej sobie wybrać.
Od pierwszego pracownika: Betriebsnummer
Kto zatrudnia czeladników, pomocników lub uczniów, potrzebuje numeru zakładu (Betriebsnummer) z Bundesagentur für Arbeit i zgłasza pracowników w kasie chorych.
Ubezpieczenie emerytalne, zdrowotne i Berufsgenossenschaft
Inaczej niż wielu samozatrudnionych rzemieślnicy wpisani do rejestru są z reguły objęci obowiązkowym ustawowym ubezpieczeniem emerytalnym (§ 2 zdanie 1 nr 8 SGB VI). Dotyczy to sytuacji, gdy są Państwo wpisani do Handwerksrolle i sami spełniają warunki wpisu. Po 18 latach opłacania obowiązkowych składek można uzyskać zwolnienie. W GmbH, w której pracują Państwo jako wspólnik i prezes, obowiązują osobne zasady; status warto zlecić do sprawdzenia w Deutsche Rentenversicherung.
- Ubezpieczenie zdrowotne: jest obowiązkowe w każdym przypadku, dobrowolnie w kasie ustawowej albo prywatnie. Składki w kasie ustawowej zależą od dochodu; na początku obowiązuje składka minimalna.
- Berufsgenossenschaft: Państwa pracownicy są tam ubezpieczeni od wypadków przy pracy i w drodze do pracy. Czy właściciel podlega ubezpieczeniu obowiązkowo, czy ubezpiecza się dobrowolnie, reguluje statut danej BG. Przy pracy na drabinach, dachach i rusztowaniach to nie jest drobiazg.
- Ubezpieczenie pielęgnacyjne: idzie za ubezpieczeniem zdrowotnym.
Podatki i zwolnienie dla małych firm
Od 2025 roku zwolnienie dla małych firm z § 19 UStG obowiązuje, jeśli obrót w poprzednim roku wyniósł najwyżej 25 000 €, a w roku bieżącym nie przekroczy 100 000 €. W roku założenia liczy się prognoza na pierwszy rok. Jeśli w bieżącym roku przekroczą Państwo 100 000 €, zwolnienie kończy się już od tej transakcji, a nie dopiero z końcem roku.
Dla rzemieślników to rozwiązanie bywa mniej atrakcyjne, niż się wydaje. Mistrz malarski, który pracuje głównie dla zarządców nieruchomości i deweloperów, ma klientów, którzy i tak odliczają VAT. On sam jako mała firma rezygnuje natomiast z odliczenia VAT od busa, rusztowania i materiału. Przy samych klientach prywatnych przewaga cenowa 19 % jest za to odczuwalna. Warto przeliczyć oba warianty z realistycznymi inwestycjami.
Forma prawna: Einzelunternehmen, GbR, UG czy GmbH
- Einzelunternehmen (jednoosobowa działalność): typowy start. Do Handelsregister jako e.K. trzeba się wpisać dopiero wtedy, gdy rodzaj i skala firmy wymagają prowadzenia jej w sposób kupiecki.
- GbR (spółka cywilna): dla dwóch rzemieślników zakładających firmę wspólnie. Obaj odpowiadają osobiście. Od 2024 roku możliwy jest wpis do Gesellschaftsregister, a przy niektórych transakcjach jest on konieczny.
- UG (haftungsbeschränkt): od 1 € kapitału zakładowego, z ograniczoną odpowiedzialnością, ale z obowiązkiem tworzenia rezerwy. Banki i dostawcy często żądają osobistych poręczeń.
- GmbH: 25 000 € kapitału zakładowego, z czego co najmniej 12 500 € wpłaca się przy rejestracji. GmbH zostaje wpisana do Handwerksrolle, jeśli firmą od strony fachowej kieruje wykwalifikowany kierownik zakładu.
Ubezpieczenia na start
Te ubezpieczenia warto sprawdzić przed pierwszym zleceniem:
- OC działalności (Betriebshaftpflicht): w większości rzemiosł nie jest wymagane ustawowo, ale inwestorzy, generalni wykonawcy i zarządcy nieruchomości praktycznie zawsze go żądają. Ważne są szkody powstałe przy wykonywaniu pracy i szkody w cudzych instalacjach.
- Ubezpieczenie pojazdu: OC jest obowiązkowe dla każdego pojazdu. Narzędzia w busie zwykle nie są nim objęte.
- Ubezpieczenie mienia i elektroniki dla warsztatu, maszyn i magazynu
- Specyfika warsztatów: warsztaty samochodowe osobno ubezpieczają pojazdy klientów pozostawione pod ich opieką.
- Ochrona prawna przy windykacji i sporach o rękojmię, ubezpieczenie od niezdolności do pracy dla Państwa osobiście
Dotacje i doradztwo
Zanim zaczną Państwo pisać wnioski o dotacje, warto skorzystać z doradztwa (Betriebsberatung) swojej Handwerkskammer. Doradcy znają programy w danym kraju związkowym, sprawdzają biznesplany i zwykle nie pobierają opłat. Potem przychodzą standardowe elementy:
- ERP-Gründerkredit StartGeld (KfW 067): dla zakładających firmę i młodych firm do pięciu lat, wniosek składa się przez własny bank. Kwota maksymalna i oprocentowanie regularnie się zmieniają; aktualne warunki podaje KfW.
- Gründungszuschuss z Arbeitsagentur: jeśli zakładają Państwo firmę, pobierając zasiłek dla bezrobotnych (Arbeitslosengeld). To świadczenie uznaniowe, a rzetelny biznesplan z opinią izby jest obowiązkowy.
- Meistergründungsprämie: niektóre kraje związkowe, np. Nadrenia Północna-Westfalia i Berlin, wypłacają mistrzom dopłatę do założenia lub przejęcia firmy, czasem powiązaną z nowymi miejscami pracy lub nauki zawodu. Czy i w jakiej formie program istnieje w Państwa kraju związkowym, dowiedzą się Państwo w izbie.
- Przejęcie firmy: Wielu właścicieli szuka następców. Izby prowadzą giełdy, a przejęcie od razu daje bazę klientów i warsztat.
Krok 4: Stać się widocznym
Świeżo wpisana firma nie ma ani opinii, ani realizacji. Właśnie dlatego od początku potrzebne jest miejsce, w którym klienci zobaczą, co Państwo potrafią i gdzie pracują. Przykład: mistrzyni parkieciarstwa z Lipska już w ostatnich miesiącach pracy na etacie fotografuje (za zgodą szefa i klientów) wybrane realizacje, za które sama odpowiadała. Na start ma stronę internetową z sześcioma realizacjami, profil w Google i numer telefonu na busie. Pierwsze trzy zapytania przychodzą z wyszukiwania „Parkett schleifen Leipzig”.
Tak warto
- Impressum ze wszystkimi obowiązkowymi danymi według § 5 DDG, przygotowane np. w generatorze Impressum; szczegóły w artykule Impressum dla firm rzemieślniczych w Niemczech
- Podawać tytuł mistrza tylko w takiej formie, w jakiej wolno go używać; więcej w artykule Reklama i podawanie cen w rzemiośle
- Założyć profil firmy w Google i poprosić o pierwsze opinie
- Jasno nazwać usługi i obszar działania, żeby pojawiać się w wynikach lokalnych
Lepiej nie
- Reklamować usługi rzemiosła z grupy A, zanim jest wpis do Handwerksrolle
- Przedstawiać zdjęcia z budów dawnych pracodawców jako własne realizacje
- Odkładać stronę na „kiedyś później” i liczyć tylko na polecenia
- Wybierać kreator stron bez prawnie pewnych szablonów i zapominać o Impressum
Z jakimi kosztami strony trzeba się liczyć, pokazuje artykuł Ile kosztuje strona internetowa dla fachowca?. Jak zamienić odwiedzających w zapytania, opisuje Więcej zapytań przez stronę.
Razem z wpisem od razu odpowiednia strona
Proszę przesłać nam rzemiosło, obszar działania i kilka zdjęć. W trzy dni przygotujemy bezpłatny projekt Państwa strony, który mogą Państwo spokojnie sprawdzić.
Bezpłatny projekt przyszłej strony Państwa firmy.
Źródła
- Handwerksordnung, Anlage A (rzemiosła wymagające uprawnień)
- Handwerksordnung, Anlage B (rzemiosła wolne i działalności rzemieślniczopodobne)
- Handwerksordnung, § 1 (Handwerksrolle)
- Handwerksordnung, § 7b (Ausübungsberechtigung)
- Handwerksordnung, § 8 (Ausnahmebewilligung)
- Gewerbeordnung, § 14 (Anzeigepflicht)
- Abgabenordnung, § 138 (Anzeigen über die Erwerbstätigkeit)
- Umsatzsteuergesetz, § 19 (Kleinunternehmer)
- SGB VI, § 2 (Versicherungspflicht selbständig Tätiger)
- SGB VII, § 192 (Mitteilungspflichten der Unternehmer)
- KfW: ERP-Gründerkredit StartGeld (067)
- Gründerplattform: Meistergründungsprämie
- Existenzgründungsportal des Bundes
