Elektryk na swoim w Austrii: od Befähigungsnachweis do pierwszego zlecenia

Dlaczego elektrotechnika to nie jest zwykła działalność

Austriacka ustawa o działalności gospodarczej (Gewerbeordnung, GewO) wymienia elektrotechnikę w § 94 pkt 16 jako zawód regulowany. To jeszcze nie odróżnia elektryka od stolarza czy malarza. Różnica tkwi w § 95 GewO: dla niewielkiej grupy zawodów, m.in. elektrotechniki, instalacji gazowych i sanitarnych oraz zawodu Baumeister, urząd jeszcze przed startem sprawdza wiarygodność (Zuverlässigkeit) wnioskodawcy. Działalność można prowadzić dopiero wtedy, gdy ta decyzja się uprawomocni.

Dla planowania oznacza to: dzień zgłoszenia nie jest dniem startu. Kto już obiecał zlecenia, a potem czeka na decyzję, traci pieniądze i zaufanie. Dlatego zgłoszenie warto złożyć wcześnie, a pierwszy termin na budowie ustalić dopiero po otrzymaniu decyzji.

Jeszcze jedna osobliwość: w § 94 elektrotechnika nie jest oznaczona jako rzemiosło (Handwerk). Egzamin nazywa się więc Befähigungsprüfung, a nie Meisterprüfung. Merytorycznie ma podobną budowę, z pięcioma modułami, i w praktyce wiele osób i tak mówi o „Elektromeister”.

Drogi do Befähigungsnachweis

Która droga jest właściwa, zależy od wykształcenia i lat pracy w zawodzie. Izba Gospodarcza (Wirtschaftskammer, WKO) wymienia cztery warianty:

Droga z ograniczonym uprawnieniem brzmi kusząco, ale ma konsekwencje. Gewerbeberechtigung ograniczona do określonych czynności obejmuje tylko te czynności. Kto później zechce oferować instalacje domowe, miejsca licznikowe albo większe instalacje PV, i tak będzie potrzebował pełnych kwalifikacji. Warto wyjaśnić z Landesinnung (krajowym cechem branżowym), czy objazd się opłaca, czy lepiej od razu zdać egzamin.

Plan: od pomysłu do Gewerbeberechtigung

Operator sieci, zgłoszenie zakończenia prac i książka instalacji

Między Państwa pracą a płynącym prądem stoi operator sieci. Przy nowych przyłączach, zmianach miejsca licznikowego, wallboxach czy instalacjach PV po zakończeniu prac zgłasza się instalację (Fertigstellungsmeldung); dopiero wtedy licznik zostaje zamontowany lub wymieniony. Wielu operatorów przyjmuje to zgłoszenie już tylko online i tylko od uprawnionej firmy elektrotechnicznej. Niektóre formularze wymagają podpisu gewerberechtlicher Geschäftsführer. Każdy operator ma własne procedury, formularze i terminy. Przed pierwszą przebudową miejsca licznikowego warto przeczytać techniczne warunki przyłączenia (technische Anschlussbedingungen) swojego obszaru sieci.

Podstawą techniczną jest rozporządzenie o elektrotechnice 2020 (Elektrotechnikverordnung, ETV 2020), które wprowadza m.in. normę OVE E 8101 dla instalacji niskiego napięcia. Po każdym sprawdzeniu odbiorczym, okresowym lub istotnej zmianie sporządza się Anlagenbuch z protokołem pomiarów (Prüfbefund): oględziny, próby, pomiary, wszystko z datą, osobą sprawdzającą, zakresem i wynikiem. Dokumenty należy w komplecie przekazać klientom. W razie sporu rzetelny protokół jest często najważniejszym dowodem.

Pomiary, narzędzia, bus: czego naprawdę potrzeba na start

Na przyrządach pomiarowych nie warto oszczędzać. Miernik instalacji, który obejmuje wszystkie pomiary wg OVE E 8101, jest niezbędny do każdego protokołu. Przy pozostałych narzędziach można zacząć skromnie i rozwijać się razem ze zleceniami.

W sumie większość założycieli wydaje 25 000 do 60 000 €, zależnie od tego, czy bus jest kupiony, czy leasingowany. Część finansuje kredyt kupiecki hurtowni, resztę kapitał własny albo kredyt na start. W Gründerservice WKO (punkcie obsługi założycieli) warto zapytać o dotacje dla młodych przedsiębiorców, bo programy regularnie się zmieniają.

Odpowiedzialność i ubezpieczenie

Błąd w instalacji elektrycznej może wywołać pożar. Ubezpieczenie OC działalności (Betriebshaftpflicht) z odpowiednią sumą nie jest dla firm elektrycznych ustawowo obowiązkowe, ale niezbędne. Zarządcy nieruchomości i generalni wykonawcy regularnie pytają o potwierdzenie. Warto zadbać, by ubezpieczenie obejmowało szkody w obrabianych rzeczach (Tätigkeits- und Bearbeitungsschäden), szkody w przewodach i w wynajętych rzeczach. Kto montuje instalacje PV, powinien wyraźnie objąć ochroną montaż na cudzych dachach.

Do tego dochodzi rękojmia (Gewährleistung): za swoją pracę odpowiada się wobec klientów według przepisów ABGB (austriackiego kodeksu cywilnego). Kosztorys wobec konsumentów jest zgodnie z § 5 KSchG wiążący, jeśli wyraźnie nie zastrzeżono inaczej. Na co uważać przy podawaniu cen i ofertach, opisuje poradnik o reklamie i podawaniu cen.

Rynek: PV, magazyny energii, wallboxy i modernizacje

Mało która branża ma tyle zapytań co elektrotechnika. Fotowoltaika z magazynem, wallboxy w budynkach wielorodzinnych, pompy ciepła wymagające nowego obwodu i stare instalacje bez wyłącznika różnicowoprądowego w kamienicach zapełniają kalendarze. Wąskim gardłem są fachowcy, a nie klienci.

• PV i magazyny: wielu sprzedawców PV sprzedaje i montuje moduły, ale potrzebuje uprawnionej firmy elektrycznej do podłączenia po stronie AC i zgłoszenia zakończenia prac. Stałe partnerstwo daje przewidywalne zlecenia.
• Wallbox i zarządzanie obciążeniem: w budynkach wielorodzinnych chodzi o zarządzanie mocą, miejsce licznikowe i zgodę właścicieli. Kto wyjaśnia to rzetelnie, dostaje polecenia od zarządców nieruchomości.
• Przeglądy i protokoły: okresowe sprawdzenia dla firm, wynajmujących i zarządców przynoszą obrót także zimą.
• Smart home i technika komunikacyjna: sieć, domofon i sterowanie oświetleniem uzupełniają podstawową działalność. Dla czystej elektroniki komunikacyjnej obowiązują jednak osobne zasady dostępu.

Dotacje na PV, magazyny czy infrastrukturę ładowania często się zmieniają. Nie warto obiecywać klientom wysokości dofinansowania, lepiej odesłać do aktualnego naboru i pomóc we wniosku.

Jak zdobyć pierwszych klientów

Przykład: elektrotechnik z Mühlviertel po dwunastu latach jako starszy monter (Obermonteur) przechodzi na swoje. Pierwsze trzy miesiące żyje z dwóch firm budowlanych, dla których pracował jeszcze jako pracownik, i ze sprzedawcy PV, który szuka partnera do zgłoszeń zakończenia prac. Klienci prywatni pojawiają się dopiero wtedy, gdy jego profil Google ma pierwsze dziesięć opinii.

• Warto bezpośrednio odezwać się do firm budowlanych, instalatorów i zarządców nieruchomości w regionie. Elektryk, który oddzwania i przyjeżdża punktualnie, jest poszukiwany.
• Proszę założyć Profil Firmy w Google i prosić każdą zadowoloną klientkę o opinię, np. przez kod QR do opinii na fakturze.
• Na stronie warto pokazać zdjęcia rozdzielnic, miejsc licznikowych i instalacji PV, oczywiście za zgodą właścicieli. Co jeszcze powinno się tam znaleźć, opisuje poradnik o treściach strony.
• Nie wolno zapomnieć o Impressum: przy zawodach regulowanych muszą się w nim znaleźć rodzaj działalności, urząd i izba. Szczegóły w poradniku o obowiązkowych danych w Austrii.